اینکوترمز 2020 (Incoterms)؛ راهنمای کامل قوانین، انواع اینکوترمز و مسئولیت خریدار و فروشنده

اینکوترمز (Incoterms) چیست؟

در تجارت بین‌المللی، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که پیش از ارسال کالا باید بین خریدار و فروشنده مشخص شود، تقسیم مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و ریسک حمل کالا است. اگر این مسئولیت‌ها به‌صورت شفاف تعیین نشوند، اختلافات مالی و حقوقی می‌تواند روند تجارت را با مشکل مواجه کند.

برای حل این چالش، اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) مجموعه‌ای از قواعد استاندارد با عنوان Incoterms (International Commercial Terms) را تدوین کرده است. این قواعد مشخص می‌کنند که در هر قرارداد، چه کسی مسئول پرداخت هزینه حمل، بیمه، تشریفات گمرکی و پذیرش ریسک در هر مرحله از حمل کالا است.

به زبان ساده، اینکوترمز یک زبان مشترک بین خریداران، فروشندگان، شرکت‌های حمل‌ونقل، بانک‌ها و شرکت‌های بیمه در سراسر جهان است و از بروز بسیاری از اختلافات جلوگیری می‌کند.

اگر قصد خرید از چین را دارید، مطالعه مقاله «واردات کالا از چین» به شما کمک می‌کند تا مراحل خرید، حمل و ترخیص کالا را بهتر درک کنید.

چرا اینکوترمز اهمیت دارد؟

در هر معامله بین‌المللی، پرسش‌های مهمی مطرح می‌شود:

• چه کسی هزینه حمل را پرداخت می‌کند؟
• چه کسی مسئول بیمه بار است؟
• چه زمانی ریسک کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود؟
• چه کسی تشریفات گمرکی صادرات را انجام می‌دهد؟
• مسئول ترخیص کالا در کشور مقصد چه کسی است؟

پاسخ تمام این سؤالات در اینکوترمز مشخص شده است. به همین دلیل، استفاده از قاعده مناسب می‌تواند از اختلافات حقوقی، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده و تأخیر در تحویل کالا جلوگیری کند.

تاریخچه اینکوترمز

اولین نسخه اینکوترمز در سال 1936 توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) منتشر شد. با تغییر روش‌های حمل‌ونقل، توسعه تجارت الکترونیک و تحول زنجیره تأمین، این قواعد چندین بار به‌روزرسانی شدند.

نسخه‌های مهم اینکوترمز عبارت‌اند از:

• Incoterms 1936
• Incoterms 1953
• Incoterms 1980
• Incoterms 1990
• Incoterms 2000
• Incoterms 2010
• Incoterms 2020 (آخرین نسخه)

نسخه اینکوترمز 2020 از اول ژانویه 2020 لازم‌الاجرا شد و در حال حاضر رایج‌ترین استاندارد مورد استفاده در قراردادهای تجاری بین‌المللی اینکوترمز 2020 است.

اهداف اینکوترمز

قوانین اینکوترمز با چند هدف اصلی تدوین شده‌اند:

• ایجاد زبان مشترک در تجارت جهانی
• کاهش اختلافات قراردادی
• شفاف‌سازی مسئولیت‌ها
• تعیین دقیق انتقال ریسک
• مشخص کردن مسئول پرداخت هزینه‌ها
• تسهیل همکاری میان خریدار، فروشنده و شرکت حمل

اینکوترمز چه موضوعاتی را مشخص می‌کند؟

برخلاف تصور برخی فعالان تجاری، اینکوترمز قیمت کالا یا نحوه پرداخت را تعیین نمی‌کند. این قواعد فقط مسئولیت‌ها و ریسک‌های مرتبط با حمل و تحویل کالا را مشخص می‌کنند.

اینکوترمز موارد زیر را تعیین می‌کند:

• محل تحویل کالا
• زمان انتقال ریسک
• مسئول پرداخت هزینه حمل
• مسئول خرید بیمه (در برخی قواعد)
• مسئول انجام تشریفات گمرکی صادرات
• مسئول انجام تشریفات گمرکی واردات
• مسئول بارگیری و تخلیه کالا

اینکوترمز چه مواردی را تعیین نمی‌کند؟

برای جلوگیری از برداشت اشتباه، باید بدانید اینکوترمز درباره موضوعات زیر تصمیم‌گیری نمی‌کند:

• روش پرداخت وجه
• انتقال مالکیت کالا
• شرایط فسخ قرارداد
• ضمانت کیفیت کالا
• جریمه تأخیر
• حل اختلافات حقوقی

این موارد باید در قرارداد خرید و فروش به‌طور جداگانه مشخص شوند.

تفاوت اینکوترمز 2020 با Incoterms 2010

نسخه اینکوترمز 2020 نسبت به نسخه قبلی تغییرات مهمی داشته که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

جایگزینی DAT با DPU

در نسخه اینکوترمز 2020 ، یکی از قواعد DAT (Delivered at Terminal) بود. در نسخه اینکوترمز 2020 این قاعده حذف و با DPU (Delivered at Place Unloaded) جایگزین شد.

تفاوت اصلی این است که محل تخلیه کالا دیگر فقط «ترمینال» نیست و می‌تواند هر محل توافق‌شده‌ای باشد.

افزایش پوشش بیمه در CIP

در نسخه اینکوترمز 2020 ، سطح پوشش بیمه در قاعده CIP افزایش یافته و معمولاً بر اساس کلوز ICC A انجام می‌شود، در حالی که در گذشته پوشش محدودتری رایج بود.

امکان استفاده از بارنامه On-Board در FCA

در برخی معاملات بانکی، دریافت بارنامه دارای عبارت On Board اهمیت دارد. نسخه اینکوترمز 2020 شرایط انعطاف‌پذیرتری برای صدور این بارنامه در قاعده FCA فراهم کرده است.

دسته‌بندی اینکوترمز

۱۱ قاعده اینکوترمز به دو گروه تقسیم می‌شوند.

قواعد قابل استفاده برای تمام روش‌های حمل

• EXW
• FCA
• CPT
• CIP
• DAP
• DPU
• DDP

قواعد مخصوص حمل دریایی و آبراه‌های داخلی

• FAS
• FOB
• CFR
• CIF

به همین دلیل، اگر کالا با هواپیما یا قطار حمل می‌شود، نباید از قواعدی مانند FOB یا CIF استفاده شود؛ بلکه قواعد مناسب حمل چندوجهی یا همه روش‌های حمل انتخاب می‌شوند.

چرا انتخاب اینکوترمز مناسب اهمیت دارد؟

انتخاب نادرست اینکوترمز می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند:

• پرداخت دوباره هزینه حمل
• اختلاف در پرداخت بیمه
• تأخیر در ترخیص کالا
• افزایش هزینه‌های گمرکی
• اختلاف حقوقی میان خریدار و فروشنده
• افزایش ریسک مالی

شود.

به همین دلیل، پیش از امضای هر قرارداد بین‌المللی، باید قاعده اینکوترمز متناسب با نوع کالا، روش حمل و توانایی طرفین انتخاب شود.

آشنایی با ۱۱ قانون اینکوترمز 2020

قوانین اینکوترمز 2020 شامل ۱۱ قاعده استاندارد هستند که مسئولیت خریدار و فروشنده را در مراحل مختلف حمل‌ونقل بین‌المللی مشخص می‌کنند. این قواعد به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• قواعد قابل استفاده برای همه روش‌های حمل (EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU، DDP)
• قواعد مخصوص حمل دریایی و آبراه‌های داخلی (FAS، FOB، CFR، CIF)

در ادامه، هر یک از این قواعد را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.

EXW (Ex Works)

تحویل کالا در محل فروشنده

قاعده EXW کمترین تعهد را برای فروشنده ایجاد می‌کند. فروشنده فقط موظف است کالا را در محل کارخانه، انبار یا محل توافق‌شده در اختیار خریدار قرار دهد.

از آن لحظه به بعد، تقریباً تمام مسئولیت‌ها بر عهده خریدار است.

مسئولیت فروشنده

• آماده‌سازی کالا
• بسته‌بندی مناسب
• تحویل در محل تعیین‌شده

مسئولیت خریدار

• بارگیری کالا
• حمل داخلی
• تشریفات صادرات
• حمل بین‌المللی
• بیمه
• ترخیص واردات
• پرداخت حقوق و عوارض گمرکی

مزایا

• مناسب برای فروشندگان
• حداقل مسئولیت

معایب

• ریسک بسیار بالا برای خریدار
• دشواری انجام تشریفات صادرات در برخی کشورها

مثال: یک کارخانه در چین کالا را درب کارخانه تحویل می‌دهد و از آن لحظه، تمام هزینه‌ها و ریسک‌ها بر عهده واردکننده ایرانی است.

FCA (Free Carrier)

تحویل به حمل‌کننده

در FCA فروشنده کالا را پس از انجام تشریفات صادرات به حمل‌کننده معرفی‌شده توسط خریدار تحویل می‌دهد.

این قاعده یکی از بهترین گزینه‌ها برای حمل هوایی، ریلی و حمل ترکیبی است.

مسئولیت فروشنده

• آماده‌سازی کالا
• ترخیص صادرات
• تحویل کالا به حمل‌کننده

مسئولیت خریدار

• حمل بین‌المللی
• بیمه
• ترخیص واردات

مزایا

• ریسک کمتر نسبت به EXW
• مناسب برای واردات از چین
• انعطاف‌پذیری بالا

CPT (Carriage Paid To)

در قاعده CPT فروشنده هزینه حمل تا مقصد توافق‌شده را پرداخت می‌کند، اما ریسک کالا پس از تحویل به اولین حمل‌کننده به خریدار منتقل می‌شود.

این نکته یکی از رایج‌ترین مواردی است که باعث سوءتفاهم میان طرفین قرارداد می‌شود.

CIP (Carriage and Insurance Paid To)

قاعده CIP مشابه CPT است، با این تفاوت که فروشنده علاوه بر پرداخت هزینه حمل، موظف به خرید بیمه نیز هست.

در نسخه 2020 اینکوترمز، سطح پوشش بیمه در CIP نسبت به نسخه قبلی افزایش یافته و معمولاً بر اساس ICC A در نظر گرفته می‌شود.

DAP (Delivered At Place)

در DAP فروشنده کالا را تا محل توافق‌شده در کشور مقصد حمل می‌کند، اما تخلیه کالا و انجام تشریفات واردات بر عهده خریدار است.

این قاعده برای بسیاری از واردکنندگان گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شود، زیرا فروشنده بخش عمده حمل را مدیریت می‌کند.

DPU (Delivered at Place Unloaded)

قاعده DPU تنها قاعده‌ای است که فروشنده علاوه بر حمل کالا، مسئول تخلیه آن در مقصد نیز هست.

پس از تخلیه، مسئولیت و ریسک به خریدار منتقل می‌شود.

DDP (Delivered Duty Paid)

بیشترین مسئولیت برای فروشنده

در DDP تقریباً تمام مسئولیت‌ها بر عهده فروشنده است.

فروشنده باید:

• حمل داخلی
• تشریفات صادرات
• حمل بین‌المللی
• بیمه (در صورت توافق)
• ترخیص واردات
• پرداخت حقوق و عوارض گمرکی

را انجام دهد.

خریدار فقط کالا را در مقصد تحویل می‌گیرد.

مزایا

• ساده‌ترین روش برای خریدار
• ریسک پایین

معایب

• هزینه بالاتر
• امکان دشواری فروشنده در انجام تشریفات واردات کشور مقصد

قواعد مخصوص حمل دریایی

FAS (Free Alongside Ship)

در این قاعده، فروشنده کالا را در کنار کشتی در بندر مبدأ تحویل می‌دهد. از آن نقطه به بعد، مسئولیت بارگیری و ادامه حمل بر عهده خریدار است.

این قاعده بیشتر برای کالاهای فله، معدنی و پروژه‌های خاص کاربرد دارد.

FOB (Free On Board)

محبوب‌ترین اینکوترمز در تجارت با چین

FOB یکی از پرکاربردترین قواعد در واردات از چین است.

فروشنده کالا را پس از انجام تشریفات صادرات، روی عرشه کشتی بارگیری می‌کند.

از لحظه‌ای که کالا از نرده کشتی عبور می‌کند، ریسک به خریدار منتقل می‌شود.

مسئولیت فروشنده

• حمل داخلی
• بارگیری روی کشتی
• تشریفات صادرات

مسئولیت خریدار

• حمل دریایی
• بیمه
• ترخیص واردات
• حمل داخلی در مقصد

برای آشنایی با فرآیند حمل، مقاله «حمل دریایی از چین به ایران» را مطالعه کنید.

CFR (Cost and Freight)

در CFR فروشنده هزینه حمل دریایی را تا بندر مقصد پرداخت می‌کند، اما ریسک همچنان از لحظه بارگیری روی کشتی به خریدار منتقل می‌شود.

به همین دلیل بسیاری از واردکنندگان به اشتباه تصور می‌کنند چون فروشنده هزینه حمل را پرداخت کرده، مسئولیت ریسک نیز با اوست؛ در حالی که چنین نیست.

CIF (Cost, Insurance and Freight)

قاعده CIF شباهت زیادی به CFR دارد، اما فروشنده علاوه بر هزینه حمل، موظف به تهیه بیمه باربری نیز هست.

این قاعده برای بسیاری از واردکنندگان تازه‌کار مناسب است، زیرا فروشنده هماهنگی حمل و بیمه را انجام می‌دهد. با این حال، خریدار باید شرایط و سطح پوشش بیمه را به‌دقت بررسی کند.

جدول مقایسه قوانین اینکوترمز

قاعده	حمل	بیمه	ترخیص صادرات	ترخیص واردات	انتقال ریسک
EXW	خریدار	خریدار	خریدار	خریدار	محل فروشنده
FCA	خریدار	خریدار	فروشنده	خریدار	تحویل به حمل‌کننده
CPT	فروشنده	خریدار	فروشنده	خریدار	اولین حمل‌کننده
CIP	فروشنده	فروشنده	فروشنده	خریدار	اولین حمل‌کننده
DAP	فروشنده	توافقی	فروشنده	خریدار	مقصد
DPU	فروشنده	توافقی	فروشنده	خریدار	پس از تخلیه
DDP	فروشنده	توافقی	فروشنده	فروشنده	مقصد
FAS	خریدار	خریدار	فروشنده	خریدار	کنار کشتی
FOB	خریدار	خریدار	فروشنده	خریدار	روی کشتی
CFR	فروشنده	خریدار	فروشنده	خریدار	روی کشتی
CIF	فروشنده	فروشنده	فروشنده	خریدار	روی کشتی

کدام اینکوترمز برای واردات از چین بهتر است؟

یکی از پرتکرارترین سؤالات واردکنندگان، به‌ویژه افرادی که برای اولین‌بار از چین خرید می‌کنند، این است که کدام اینکوترمز بهترین انتخاب است؟ واقعیت این است که هیچ پاسخ واحدی برای همه کسب‌وکارها وجود ندارد. انتخاب بهترین اینکوترمز به عواملی مانند تجربه واردکننده، نوع کالا، روش حمل، توانایی فروشنده و خدمات شرکت حمل بستگی دارد.

به‌طور کلی:

• اگر تجربه کافی در واردات دارید و با شرکت حمل معتبر همکاری می‌کنید، FOB معمولاً بهترین گزینه است.
• اگر قصد دارید تمام مراحل حمل توسط فروشنده انجام شود، CIF یا DAP می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
• اگر فروشنده فقط تولیدکننده است و مسئولیتی در حمل نمی‌پذیرد، معمولاً از EXW استفاده می‌شود.

مقایسه FOB و CIF؛ کدام گزینه مناسب‌تر است؟

یکی از رایج‌ترین مقایسه‌ها در تجارت با چین، تفاوت FOB و CIF است.

معیار	FOB	CIF
پرداخت حمل دریایی	خریدار	فروشنده
خرید بیمه	خریدار	فروشنده
انتخاب شرکت حمل	خریدار	معمولاً فروشنده
کنترل هزینه حمل	بیشتر	کمتر
مناسب برای	واردکنندگان باتجربه	واردکنندگان تازه‌کار

در نگاه اول ممکن است CIF ساده‌تر به نظر برسد، اما بسیاری از واردکنندگان حرفه‌ای FOB را ترجیح می‌دهند؛ زیرا می‌توانند شرکت حمل، بیمه و زمان‌بندی حمل را خودشان انتخاب کنند و کنترل بیشتری بر هزینه‌ها داشته باشند.

برای آشنایی با مراحل حمل، مقاله «حمل دریایی از چین به ایران» را مطالعه کنید.

چه زمانی EXW انتخاب مناسبی نیست؟

اگرچه EXW کمترین مسئولیت را برای فروشنده ایجاد می‌کند، اما همیشه بهترین گزینه برای خریدار نیست.

در شرایط زیر بهتر است از EXW استفاده نکنید:

• اولین تجربه واردات از چین
• نداشتن نماینده یا شرکت حمل در چین
• ناآشنایی با تشریفات صادرات چین
• خرید از کارخانه‌های کوچک که تجربه صادرات ندارند

در این شرایط، FCA یا FOB معمولاً انتخاب مطمئن‌تری هستند.

بهترین اینکوترمز برای واردکنندگان ایرانی

با توجه به تجربه شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی و شرایط رایج تجارت با چین، می‌توان این پیشنهاد کلی را ارائه کرد:

شرایط	اینکوترمز پیشنهادی
اولین واردات	CIF یا DAP
واردکنندگان حرفه‌ای	FOB
حمل هوایی	FCA یا CIP
حمل ریلی	FCA یا CPT
خرید از کارخانه	EXW (در صورت داشتن نماینده در چین)

این جدول یک راهنمای کلی است و انتخاب نهایی باید بر اساس نوع کالا، ارزش محموله و شرایط قرارداد انجام شود.

اشتباهات رایج در انتخاب اینکوترمز

انتخاب نادرست اینکوترمز می‌تواند باعث افزایش هزینه‌ها یا بروز اختلافات حقوقی شود. برخی از رایج‌ترین اشتباهات عبارت‌اند از:

۱. استفاده از FOB برای حمل هوایی

FOB فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی طراحی شده است. با این حال، برخی شرکت‌ها به اشتباه از آن در حمل هوایی استفاده می‌کنند. برای حمل هوایی، معمولاً FCA گزینه مناسب‌تری است.

۲. بی‌توجهی به انتقال ریسک

بسیاری از خریداران تصور می‌کنند اگر فروشنده هزینه حمل را پرداخت کند، مسئولیت ریسک نیز تا مقصد با اوست. در قواعدی مانند CFR و CIF این تصور اشتباه است؛ زیرا ریسک از زمان بارگیری کالا روی کشتی به خریدار منتقل می‌شود.

۳. انتخاب اینکوترمز فقط بر اساس قیمت

گاهی واردکنندگان فقط به قیمت پایین‌تر توجه می‌کنند و بدون بررسی مسئولیت‌ها، یکی از قواعد را انتخاب می‌کنند. این تصمیم ممکن است در ادامه باعث پرداخت هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده شود.

۴. نادیده گرفتن بیمه

در برخی اینکوترمزها، خرید بیمه بر عهده خریدار است. اگر این موضوع نادیده گرفته شود، در صورت وقوع حادثه، جبران خسارت با مشکل مواجه خواهد شد.

برای آشنایی با پوشش‌های بیمه، مقاله «بیمه حمل‌ونقل بین‌المللی» را مطالعه کنید.

نقش اینکوترمز در کاهش هزینه‌های واردات

یکی از مزایای انتخاب صحیح اینکوترمز، کنترل بهتر هزینه‌هاست. برای مثال:

• انتخاب FOB به واردکننده اجازه می‌دهد شرکت حمل مناسب‌تری انتخاب کند.
• در CIF ممکن است فروشنده هزینه حمل را با نرخ بالاتری محاسبه کند.
• در DDP تمام هزینه‌ها در قیمت نهایی کالا لحاظ می‌شود که همیشه اقتصادی‌ترین گزینه نیست.

به همین دلیل، واردکنندگان حرفه‌ای علاوه بر قیمت کالا، هزینه حمل، بیمه، ترخیص و ریسک را نیز در تصمیم‌گیری خود لحاظ می‌کنند.

مثال عملی از انتخاب اینکوترمز

فرض کنید یک شرکت ایرانی قصد خرید ۵۰ دستگاه تجهیزات صنعتی از چین را دارد.

سناریوی اول: قرارداد EXW

فروشنده فقط کالا را در کارخانه تحویل می‌دهد. خریدار باید حمل داخلی در چین، تشریفات صادرات، حمل بین‌المللی، بیمه و ترخیص را مدیریت کند.

سناریوی دوم: قرارداد FOB

فروشنده کالا را روی کشتی بارگیری می‌کند و تشریفات صادرات را انجام می‌دهد. از این مرحله، خریدار مسئول حمل دریایی، بیمه و ترخیص در ایران است.

سناریوی سوم: قرارداد CIF

فروشنده حمل دریایی و بیمه را نیز تا بندر مقصد تأمین می‌کند، اما ریسک طبق قواعد اینکوترمز از زمان بارگیری روی کشتی به خریدار منتقل می‌شود. بنابراین بررسی نوع پوشش بیمه همچنان اهمیت دارد.

این مثال نشان می‌دهد که تفاوت اینکوترمزها فقط در تقسیم هزینه‌ها نیست، بلکه زمان انتقال ریسک و دامنه مسئولیت هر طرف نیز متفاوت است.

ارتباط اینکوترمز با بیمه و حمل‌ونقل

اینکوترمز به‌تنهایی جایگزین قرارداد حمل یا بیمه نیست، بلکه چارچوبی برای تقسیم مسئولیت‌ها ایجاد می‌کند. برای اجرای صحیح هر قاعده، باید نوع حمل و پوشش بیمه نیز متناسب با آن انتخاب شود.

به همین دلیل، در هر قرارداد بین‌المللی بهتر است این سه موضوع در کنار هم بررسی شوند:

• انتخاب اینکوترمز مناسب
• انتخاب روش حمل (دریایی، هوایی یا ریلی)
• انتخاب بیمه باربری متناسب با ارزش و ریسک کالا

سوالات متداول (FAQ)

۱. اینکوترمز چیست؟

اینکوترمز (Incoterms) مجموعه‌ای از قوانین استاندارد بین‌المللی است که توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده و مسئولیت خریدار و فروشنده را در زمینه حمل، بیمه، ترخیص کالا و انتقال ریسک مشخص می‌کند.

۲. آخرین نسخه اینکوترمز کدام است؟

آخرین نسخه رسمی، اینکوترمز 2020 ( Incoterms 2020) است که از اول ژانویه ۲۰۲۰ لازم‌الاجرا شده و در حال حاضر رایج‌ترین نسخه مورد استفاده در تجارت بین‌المللی است.

۳. اینکوترمز 2020 چند قانون دارد؟

اینکوترمز ۲۰۲۰ شامل ۱۱ قاعده است که در دو گروه «قابل استفاده برای همه روش‌های حمل» و «مخصوص حمل دریایی» دسته‌بندی می‌شوند.

۴. تفاوت FOB و CIF چیست؟

در FOB فروشنده کالا را روی کشتی تحویل می‌دهد و از آن لحظه، هزینه حمل، بیمه و ریسک بر عهده خریدار است. اما در CIF فروشنده علاوه بر حمل، بیمه کالا را نیز تا بندر مقصد تهیه می‌کند؛ هرچند ریسک طبق قواعد اینکوترمز از زمان بارگیری روی کشتی منتقل می‌شود.

۵. بهترین اینکوترمز برای واردات از چین کدام است؟

برای بسیاری از واردکنندگان حرفه‌ای، FOB انتخاب مناسبی است؛ زیرا امکان مدیریت هزینه حمل و انتخاب شرکت حمل‌ونقل را فراهم می‌کند. با این حال، برای واردکنندگان تازه‌کار، CIF یا DAP نیز می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

۶. آیا EXW برای همه مناسب است؟

خیر. در EXW تقریباً تمام مسئولیت‌ها از محل کارخانه بر عهده خریدار است؛ بنابراین این قاعده بیشتر برای شرکت‌هایی مناسب است که در کشور مبدأ نماینده یا تجربه کافی در مدیریت حمل و صادرات دارند.

۷. آیا اینکوترمز انتقال مالکیت کالا را مشخص می‌کند؟

خیر. اینکوترمز فقط مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و انتقال ریسک را تعیین می‌کند. انتقال مالکیت کالا باید در قرارداد خرید و فروش به‌طور جداگانه مشخص شود.

۸. آیا اینکوترمز درباره روش پرداخت تصمیم می‌گیرد؟

خیر. نحوه پرداخت، اعتبار اسنادی (LC)، حواله ارزی یا سایر روش‌های پرداخت در قرارداد تجاری تعیین می‌شوند و جزئی از اینکوترمز نیستند.

۹. آیا FOB برای حمل هوایی قابل استفاده است؟

خیر. FOB فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی طراحی شده است. برای حمل هوایی معمولاً از FCA استفاده می‌شود.

۱۰. تفاوت FCA و EXW چیست؟

در EXW خریدار مسئول بارگیری و تشریفات صادرات است، اما در FCA فروشنده کالا را پس از انجام تشریفات صادرات به حمل‌کننده تحویل می‌دهد. به همین دلیل FCA معمولاً گزینه مناسب‌تری برای واردات از چین است.

۱۱. در کدام اینکوترمز فروشنده بیمه تهیه می‌کند؟

در قواعد CIF و CIP فروشنده موظف است بیمه باربری را مطابق شرایط اینکوترمز تهیه کند.

۱۲. مسئول ترخیص کالا در مقصد چه کسی است؟

در بیشتر اینکوترمزها، مسئولیت ترخیص واردات بر عهده خریدار است؛ اما در DDP این مسئولیت نیز بر عهده فروشنده قرار می‌گیرد.

۱۳. آیا انتخاب اشتباه اینکوترمز باعث افزایش هزینه واردات می‌شود؟

بله. انتخاب نادرست اینکوترمز می‌تواند باعث پرداخت دوباره هزینه حمل، بیمه، انبارداری یا حتی بروز اختلافات حقوقی بین خریدار و فروشنده شود.

۱۴. آیا اینکوترمز بر هزینه بیمه تأثیر دارد؟

بله. بسته به اینکه مسئول خرید بیمه خریدار باشد یا فروشنده، نوع اینکوترمز می‌تواند بر نحوه انتخاب پوشش بیمه و هزینه‌های مرتبط تأثیر بگذارد.

۱۵. برای حمل ریلی یا هوایی از چه اینکوترمزهایی استفاده می‌شود؟

برای حمل هوایی، ریلی و حمل ترکیبی معمولاً قواعد FCA، CPT، CIP، DAP، DPU و DDP کاربرد دارند.

چک‌لیست انتخاب بهترین اینکوترمز

قبل از امضای قرارداد خرید، این موارد را بررسی کنید:

• آیا نوع اینکوترمز با روش حمل سازگار است؟
• آیا مسئولیت بیمه مشخص شده است؟
• آیا محل دقیق تحویل کالا در قرارداد ذکر شده است؟
• آیا زمان انتقال ریسک برای هر دو طرف روشن است؟
• آیا مسئول ترخیص صادرات و واردات مشخص شده است؟
• آیا هزینه‌های حمل، بیمه و گمرک به‌درستی بین طرفین تقسیم شده است؟
• آیا نسخه قرارداد بر اساس اینکوترمز 2020 تنظیم شده است؟

جمع‌بندی

اینکوترمز 2020 یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدیریت ریسک و شفاف‌سازی مسئولیت‌ها در تجارت بین‌المللی است. انتخاب قاعده مناسب نه‌تنها بر هزینه حمل، بیمه و ترخیص کالا تأثیر می‌گذارد، بلکه از بسیاری از اختلافات حقوقی و مالی بین خریدار و فروشنده جلوگیری می‌کند.

اگر قصد واردات کالا از چین یا سایر کشورها را دارید، توصیه می‌شود پیش از امضای قرارداد، نوع کالا، روش حمل، ارزش محموله و توانایی هر یک از طرفین در انجام تشریفات حمل و گمرک را بررسی کرده و سپس مناسب‌ترین اینکوترمز را انتخاب کنید.